Giữa những áp lực bủa vây của một người đứng mũi chịu sào, có những ngày ta không thể giữ được sự điềm đạm thường thấy. Một quyết định sai sót của nhân sự, một sự im lặng trì trệ trong cuộc họp, hay một kết quả tụt dốc… và ngọn lửa nóng giận bùng lên.
Sau những khoảnh khắc như thế, khi nhìn lại, người làm lãnh đạo thường mang một mặc cảm tự trách rất sâu: “Mình nóng giận như vậy là mình sai phải không?”, “Mình lại mất kiểm soát rồi”, “Lãnh đạo như vậy là chưa đủ tầm”...
Xu hướng tự nhiên của tâm lý khi nhìn vào một cơn giận là lập tức đi tìm giải pháp ở tầng hành vi để sửa: bớt kiểm soát đi, học cách kiềm chế cảm xúc, học các kỹ thuật phản hồi giảm bớt tính sát thương, hay tự dặn lòng phải bình tĩnh, hít thở sâu trước khi nói.
Những lời khuyên đó không sai. Nhưng có một sự thật mà những người đứng đầu tổ chức thường bỏ quên: nó chưa chạm tới gốc. Và vô tình, sự gượng ép ấy chỉ tạo thêm một lớp áo giáp gồng gánh mới lên một hệ thần kinh vốn đã quá tải.
Bởi vì hành vi nóng giận không tự nhiên mà có. Hành vi là phần cây mọc lên trên mặt đất. Bên dưới nó là một hệ rễ rất sâu: ký ức, kinh nghiệm, niềm tin, nỗi sợ, khát vọng, và cả những lần từng phải gồng mình trong quá khứ để tồn tại. Đó là những hạt giống nằm sâu bên dưới mảnh đất tâm thức của mỗi người.
Sự nóng giận của người dẫn dắt thường xuất hiện dưới hình tướng của quyền lực hay sự áp chế. Nhưng nếu nhìn sâu bằng sự thấu suốt, đằng sau sự áp chế đó đôi khi lại là một nỗi sợ: sợ mất kiểm soát, sợ tổ chức sụp đổ, sợ mình không đủ năng lực, hoặc sợ mình không được nhìn nhận. Nếu một người cứ mỗi ngày tiếp xúc với sự im lặng của đội nhóm, đọc nó như một sự bất hợp tác, rồi âm thầm nuôi ý nghĩ “mình phải gánh vác tất cả thì mọi chuyện mới ổn”, thì hạt giống cô đơn và bất an sẽ được tưới tẩm liên tục.
Giống như cơ bắp hay tiền bạc là hiển lộ rõ ràng của dương khí nơi người đàn ông, thì sự quyết liệt và tiêu chuẩn cao cũng là hiển lộ năng lực của một người dẫn đường. Nhưng nếu chỉ nhìn vào sự quyết liệt bề ngoài mà gọi là bản lĩnh, thì cái nhìn ấy vẫn còn cạn. Có người giữ tiêu chuẩn rất cao nhưng thực chất là hệ thần kinh đang không chịu nổi sự bất định. Có người tưởng mình không tin nhân viên, nhưng bên dưới là một thân thể đã quá lâu không được nghỉ, không còn đủ dung lượng để tin ai được nữa. Khi ấy, sự nóng giận thực chất là một phản ứng tự vệ của một cơ thể đã kiệt sức, được ngụy trang dưới danh nghĩa “trách nhiệm”.
Cho nên, câu hỏi lúc này không phải là: “Tôi nóng giận là tôi đúng hay sai?” hay “Tôi phải làm gì với nhân viên?”
Câu hỏi thấu đáo hơn phải là: “Điều gì trong tôi đang được kích hoạt ở đây? Tôi đang lãnh đạo từ sự vững vàng, hay từ một nội tại đang tổn thương và thiếu hụt?”
Nếu chỉ nhìn ở tầng hành vi đúng - sai, ta rất dễ vội vàng sửa mà quên mất việc tự nhìn nhận lại mình. Khi nền tảng bên trong chưa đổi, người lãnh đạo có thể học rất nhiều kỹ thuật giao tiếp chuyên nghiệp nhưng năng lượng phát ra vẫn khiến người khác co lại. Người ta có thể nói “tôi tin em”, nhưng cơ thể và cách theo dõi chi tiết vẫn truyền đi thông điệp của sự nghi ngờ. Người ta có thể dùng câu hỏi mở, nhưng bên trong vẫn muốn ép người kia đi theo đáp án của mình.
Thay đổi thực sự không đến từ việc trang điểm cho hành vi thật khéo léo. Thay đổi đến khi một người đủ can đảm nhìn xuống mảnh đất bên dưới: thấy hạt giống nào đang có mặt, thấy nó từng bảo vệ mình ra sao trong quá khứ, và thấy bây giờ nó đang giới hạn mình thế nào.
Lần tới, khi thấy cơn nóng giận dâng lên, xin đừng vội gán nhãn đúng sai cho chính mình. Cơn giận ấy xuất hiện không phải để kết tội bạn là một nhà điều hành tồi, mà nó là một tín hiệu, một lời mời gọi từ bản thể: cho phép mình dừng lại, nhìn lại nhịp sống, chăm sóc lại thân thể và bảo hộ lấy thế giới nội tâm của mình.
Lãnh đạo sâu không phải là cố gắng trở thành một biểu tượng hoàn hảo không bao giờ biết giận. Lãnh đạo sâu là khi biết rõ mình đang đứng trên mảnh đất nào, đang nuôi dưỡng điều gì khi dẫn dắt những người xung quanh.
The Verita Space | CoachTinaDang.com
