Trong dòng chảy của thiền học Phương Đông, có một bài học sâu sắc về cách chúng ta sử dụng năng lượng trong từng hành động.
Nhiều người trong chúng ta nghĩ rằng: khi làm việc, việc dồn toàn bộ tâm trí, lo lắng, tính toán liên tục từ sáng đến đêm là biểu hiện của sự tận tụy và trách nhiệm. Nhưng dưới góc nhìn của Thiền, đó lại là một sự tiêu tốn năng lượng một cách vô thức.
Chúng ta gánh vác công việc, nhưng lại để công việc cuốn phăng đi sự bình an. Chúng ta hy sinh sự thảnh thơi, sự tự do của tâm trí và tự hứa với lòng: “Xong dự án này rồi mình sẽ nghỉ ngơi”, “Đạt được mục tiêu này rồi mới thực sự hạnh phúc”. Rốt cuộc, ta biến công việc — vốn là phương tiện để tạo ra giá trị — thành một "sợi xích" trói buộc chính mình.
Bài học cốt tủy của Thiền là:
Sự tự do của một con người không nằm ở việc họ làm ít hay làm nhiều, mà ở chỗ họ có bị ràng buộc và cuốn trôi bởi công việc đó hay không.
"Buông bỏ" trong thiền tập không phải là buông bỏ trách nhiệm hay từ bỏ công việc, mà là buông bỏ những ý niệm, sự dính mắc và những suy nghĩ thừa thãi trong lúc làm việc.
Ngoảnh lại môi trường quản trị và lãnh đạo, bước chuyển từ một người làm việc giỏi (A-plus) sang một nhà lãnh đạo xuất sắc và minh triết (A) chính là khả năng ý thức được nguồn năng lượng bên trong mình.
Cái gì bên trong đang thôi thúc mình luôn phải suy nghĩ, luôn phải tính toán, luôn phải thao thức làm một điều gì đó một cách vô thức — ngay cả trong những thời điểm hoàn toàn không cần thiết?
Đó có thể là nỗi sợ thất bại, sự bất an ngầm ẩn, hay thói quen kiểm soát mọi thứ của cái Tôi (Ego).
Sự tính toán vô thức này giống như một chương trình chạy ngầm (background energy). Bạn không trực tiếp xử lý công việc tại thời điểm đó, nhưng tâm trí bạn vẫn liên tục "quay mầm", âm thầm rút sạch nguồn năng lượng sống. Đến khi cần đưa ra những quyết định chiến lược quan trọng, bạn nhận ra mình đã kiệt sức, căng thẳng và thiếu sáng suốt.
Rất nhiều nhà quản lý khi mệt mỏi thường tìm cách "nạp" thêm năng lượng bằng caffeine, các khóa học động lực, hay những kỳ nghỉ ngắn ngày. Tuy nhiên, thiền học Phương Đông chỉ ra một con đường tận gốc và bền vững hơn: Tắt các nguồn rò rỉ năng lượng.
Tự tích lũy nhờ ngưng lãng phí: Khi bạn nhận biết được những suy nghĩ chạy ngầm và dừng việc lo lắng viển vông ở những thời điểm không cần thiết, năng lượng tự khắc sẽ được giữ lại và tích lũy. Bạn không cần cố gắng "nạp thêm", vì vốn dĩ nguồn năng lượng của bạn chưa từng bị thất thoát.
Hành động trong sự tỉnh thức: Bạn vẫn điều hành doanh nghiệp, vẫn giải quyết các bài toán lớn, nhưng với một tâm thế thong dong. Công việc được giải quyết bằng sự tập trung trọn vẹn trong hiện tại, thay vì bằng sự bấn loạn hay nỗi sợ tương lai.
Sự tự do thực sự: Một lãnh đạo có tư duy thiền tập là người biết khi nào cần dùng năng lượng và khi nào cần trả tâm trí về trạng thái "trống rỗng" tĩnh lặng.
Biết cách "thả rơi" những tính toán thừa thãi chính là cách bạn làm chủ nguồn năng lượng của bản thân. Khi không còn bị tiêu hao năng lượng chạy ngầm, bạn sẽ có trọn vẹn sự minh triết, sức bền và sự tự do để đưa tổ chức từ A_plus về A — dùng năng lượng vừa đủ một cách tỉnh thức, giảm thiểu thất thoát năng lượng ngầm, giảm áp lực lên quá trình hồi phục - một cách nhẹ nhàng, tự nhiên và vững chắc nhất.
